Elektronik Ticaretin Tanımı

Elektronik ticaret konusunda pek çok kaynakta farklı ülkelerin kuruluşları ileuluslararası veya uluslarüstü organizasyonlar tarafından yapılan birbirinden farklıtanımlara rastlanmaktadır. Bu tanımlardan bazıları aşağıda verilmiştir.Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)’ne göre; elektronik ticaret, mal ve hizmetlerinüretim, reklam, satış ve dağıtımlarının telekomünikasyon ağları üzerindenyapılmasıdır.

İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından yapılan bir tanımagöre, “elektronik ticaret, genel olarak birey ve organizasyonların metin, ses ve görselimajları kapsayan dijital verilerin aktarımına dayalı olarak ticari faaliyetleri yerinegetirmeleridir.”

Birleşmiş Milletler Yönetim, Ticaret ve Ulaştırma İşlemleri KolaylaştırmaMerkezince (UN-CEFACT) yapılan bir diğer tanımlama ise, “iş, yönetim ve tüketimfaaliyetlerinin yürütülmesi için yapılanmış ve yapılanmamış iş bilgilerinin, üreticiler,tüketiciler ve kamu kurumları ile diğer organizasyonlar arasında elektronik araçlar(elektronik posta ve mesajlar, elektronik bülten panoları, www teknolojisi, akıllıkartlar, elektronik fon transferi, elektronik veri değişimi vb.) üzerindenpaylaşılması”dır. Bu tanımlamaya göre elektronik ticaret kısaca, elektronik ortamdaticari iş, işlem ve fiillerde bulunmaktır.

Öte yandan Avrupa Komisyonu’nun 1997 yılında yapmış olduğu birtanımlamaya göre, “elektronik ticaret, işletme faaliyetlerinin elektronik olarakyapılmasıdır. Bu faaliyetler metin, ses ve video verilerinin elektronik olarak işlenmesive aktarımına dayanmaktadır. Elektronik ticaret bu boyutuyla mal ve hizmet alımı veödemelerinin sayısal olarak yapılmasını kapsamaktadır. Bu faaliyetler hem mamulleri(tüketici malları, spesifik ekipmanları) ve hizmetleri (bilgi hizmeti, finansal ve yasalhizmetler) ve hem de geleneksel faaliyetleri (sağlık, bakım ve eğitim) kapsamaktadır.Japonya Elektronik Ticaret Merkezi’nin (ECOM) 1996 yılında yapmış olduğubir başka tanım ise, “Elektronik ticaret, her türlü bilgisayar ağları üzerinden, ürününtasarımı, üretilmesi ve tanıtımın yapılması ile ticari muameleler ve hesaplarınödenmesi gibi tüm faaliyetlerin yerine getirilmesidir.”

Elektronik Ticaret Koordinasyon Kurulu (ETKK) Hukuk Çalışma Grubu’nun 8Mayıs 1998 tarihli raporunda elektronik ticaret; “bireyler ve kurumların, açık ağortamında (internet) ya da sınırlı sayıda kullanıcı tarafından ulaşılabilenkapalı ağ ortamlarında (intranet) yazı, ses ve görüntü şeklindeki sayısal bilgilerin işlenmesi, iletilmesi ve saklanması temeline dayanan ve bir değeramaçlayan ticari işlemlerin tümünü ifade etmektedir.” şeklinde tanımlanmıştır.

Bu tanımlar sadece satıcı ile alıcı arasındaki ilişkileri kapsamamakta, oldukçageniş ve çok yönlü ilişkileri, aynı zamanda muhtemel tüm ticari işlemlerikapsamaktadır. Dolayısıyla ticari sonuçlar doğuran ya da ticari faaliyetleri etkileyenve destekleyen eğitim, tanıtım, reklam, kamu oyunu bilgilendirme gibi araçlar içinelektronik ortamda yapılan işlemlerde elektronik ticaret kapsamındadeğerlendirilmektedir.

Yukarıdaki tanımların kapsamlarında bazı farklılıklar bulunmakla birliktetemelde ortak unsurları ağırlıklı olarak ihtiva etmektedirler. Bu ortak unsurlar esasalınarak bir tanım yapmak gerekirse elektronik ticaret; tüketicilerin, işletmelerin vekamu kurumlarının elektronik ortamda (internet ya da intranet) yazı, ses ve görüntüşeklindeki sayısal bilgilerin işlenmesi, iletilmesi ve saklanması yoluyla, bilgilenmesi vearaştırma yapması, taahhüde girmesi, mal ve hizmetlerin müşteriye teslim edilmesi,bedelinin ödenmesi, satış sonrası bakım ve destek hizmetlerinin yerine getirilmesieylemleri süreci olarak tanımlanabilir.

E-ticaret, ticari faaliyetin cereyan ediş biçimine göre doğrudan ve dolaylı eticaretolarak ikiye ayrılmaktadır. Dolaylı e-ticaret yönteminde, malların siparişielektronik ortamda verilmekle birlikte, teslimat işlemleri geleneksel yollarlayapılmaktadır. Doğrudan e-ticaret yönteminde ise, sanal olarak da adlandırılan gayrifiziki mal ve hizmetlerin siparişi, teslimi ve bedelinin ödenmesi yine elektronikortamda, on-line olarak gerçekleştirilmektedir.